Parker Bilal - Moord in de oase

Een diepvrieskist in de woestijn !

 

 

'Ze had niets te verliezen en net als zoveel jonge meisjes

droomde ze alleen maar van de lichten van de grote stad.'

 

Sinds de in Caïro opererende detective Makana de dood van zijn dochter niet heeft kunnen voorkomen, wordt hij gedreven door schuldgevoelens. Wanneer een levend verbrand meisje zijn pad kruist bijt hij zich, met gevaar voor zijn eigen hachje, in de zaak vast. Een vaag spoor leidt naar het woestijnstadje Siwa, een weg-van-de-wereld-plaatsje waar lokale wetten heersen. 'Hier handelen we onze dingen op onze eigen manier af', prent brigadier Hamama de speurder in. Hoewel Makana in de plaatselijke dokter een zielsverwant vindt, is het van meet af aan duidelijk dat de notabelen er alles aan zullen doen om delicate potjes bedekt te houden en zo hun privileges te vrijwaren. Maar iemand stuurt die plannen in de war. De illusie van 'een stadje waar nooit iets gebeurt' wordt ontkracht door enkele moorden. Wie zou het gemunt hebben op onschuldige burgers en op de kadi, het morele gezag van Siwa?

                          

Naast een onderhoudend, hecht gecomponeerd verhaal is Moord in de oase vooral het portret van een samenleving. De 'pokdalige muren', 'afbrokkelende pilaren' en onwillige ventilatorschakelaars van het politiebureau staan symbool voor een niet-functionerende staat. En waar een machtsvacuüm is, gedijt willekeur. Wie een uniform en een wapen draagt, kan intimideren, opsluiten en doden. Die overmacht kan bovendien lucratieve zaakjes opleveren. Maar ook rechters en advocaten worden in dit boek met de vinger gewezen. In een maatschappij waar grilligheid en corruptie de plaats van beleid innemen, blijft wie arm is altijd arm en het establishment arrogant. Bovendien zorgt dit wetteloze systeem voor bitterheid, wantrouwen, zelfs voor paranoia. 'De enige grens is die tussen jouzelf en de Heer', zo klinkt het credo van één van de oasebewoners. De Almachtige kun je niet omkopen! 

Het oude stadsgedeelte van Siwa,
net als de oasebewoners aan zijn lot overgelaten...
© communitytimes.me

Een gesloten gemeenschap houdt kwalijke tradities in stand. Moord in de oase is een scherpe aanklacht tegen een patriarchaat dat misbruik maakt van vrouwen. 'Waarom moeten mannen altijd alles hebben wat ze zien?' vraagt één van de personages zich af. De jonge meisjes in dit verhaal worden onder de knoet gehouden, of erger, gebruikt en weggegooid. Maar Parker Bilals vrouwen zijn ook sterk, een positie die hen het middeleeuwse brandmerk 'heks' oplevert.

Dat deze auteur onder zijn echte naam, Jamal Mahjoub, zeven romans gepubliceerd heeft, merk je aan de literaire kwaliteit van zijn Makana-reeks. Hij speelt met zijn karakters, geeft hen, schijnbaar moeiteloos, diepgang, geloofwaardigheid en levendigheid mee. Hij creëert een universum waarin elk element een natuurlijke plek heeft. De ping-pongdialogen zijn uitdagend, de oneliners zo puntig als spijkers. Ook de couleur locale wordt niet vergeten: de ambachtslui in de volkswijken, de passagiers die 'de hele stad in de bagageruimte onder de bus wilden proppen', de uit dadels gedistilleerde alcohol die de hersens aantast, de niet-gemarkeerde kameelroutes die gebruikt worden door figuren die onder de radar willen blijven... Een klein minpuntje is wellicht het snel vastmaken van een aantal losse eindjes in de aanloop naar het slotakkoord. Even in de helderziende geest van de detective kruipen en alles is uitgeklaard!
 
De verstikkende sfeer in deze derde Makana heeft minder met de woestijn dan met de menselijke conditie te maken. Net als een Egyptische archeoloog opent Parker Bilal donkere kamers. Alleen vindt hij geen kostbaarheden maar vuile handen, politieke manipulatie, koehandel, xenofobie, onderdrukking, zelfs heilige oorlog. Zelden is de achtergrond van een thriller donkerder en wranger dan de intrige. Als je erin slaagt om dat achterplan perfect te integreren in je karakters, mag je je, in tegenstelling tot veel collega's, 'een literaire thrillerauteur' noemen. En een luie wereld kan altijd een maatschappelijke boodschap gebruiken!


Quotering: ****½

Uitgegeven bij De Geus - 2016
 

Raphael Montes - Perfecte dagen

Een spel van rat en muis !

 

 

'Ze had hem een nieuwe plaats gegeven in de wereld.'

 

Een gestoorde man die een meisje ontvoert en haar wil dwingen om van hem te houden... Is dat niet zo'n verhaal over misbruik en ander geweld dat eindigt met de bevrijding van het slachtoffer en de inrekening van de dader? Bij een middelmatige misdaadauteur zou dat het scenario zijn. Niet bij Raphael Montes, de Braziliaan die met Perfecte dagen een macaber sprookje heeft afgeleverd.

Zijn hoofdpersonage, Leo, is een student geneeskunde met een fascinatie voor de anatomische les. Omdat hij gelooft in de maakbaarheid van relaties, zet hij zijn zinnen op Clarice, een jonge vrouw van anderhalve meter. Dat laatste is geen toeval. Als je kennis maakt met zijn dominante moeder, krijg je een sterk vermoeden dat Leo een angst voor vrouwen heeft ontwikkeld. Wanneer Clarice in een afgelegen hotel aan haar filmscript wil gaan werken, krijgt de obsessie voor haar concrete vormen. Net als het draaiboek dat ze bedenkt, ontrolt het plot van Perfecte dagen zich als roadmovie. En in beide spelen dood en illusie een hoofdrol.  
 

Het tropische eiland Ilha Grande waar Leo en Clarice terechtkomen.

© rvcroffi

Als je de term 'misdaadliteratuur' op een boek wil kleven, dan moet het romangehalte hoog zijn. En omdat romans gedragen worden door hun karakters, moeten de personages niet alleen uitgediept zijn maar je ook de indruk geven dat je ze nog nooit ontmoet hebt. Wat gelaagdheid en oorspronkelijkheid betreft, is Raphael Montes helemaal op de afspraak. De gestoorde controlefreak Leo is in al zijn facetten aanwezig. Hij is de gewetenloze, gevoelsdode, excuusman, die niet in staat is zichzelf ter verantwoording te roepen. Tegelijkertijd ziet hij een moreel hoogstaand mens als hij in de spiegel kijkt. Vanuit zijn emotionele armoede denkt hij dat je zonder liefde of verdriet naar een dode kunt kijken die je, bij leven, van heel nabij gekend hebt. Leo's verwrongen gedachtenwereld en manipulatief narcisme zijn met veel precisie in beeld gebracht. 

Perfecte dagen is een uitgebalanceerd boek, een slingerbeweging tussen hard en zacht, gewelddadig en zorgend, het doordeweekse stel en het veroordeeld zijn tot elkaar, de stilte voor de storm en de komst van een tropische depressie. Die opbouw zorgt er ook voor dat de spanningsboog - een ander belangrijk romancriterium - nergens verslapt. Bovendien houdt de wat onderkoelde toon van de verteller de heftigheid van de gebeurtenissen en de inktzwarte ziel van Leo net voldoende in toom. Daarnaast dragen allerlei originele vondsten, tot en met de ontknoping van het verhaal, bij aan een erg verfrissende leeservaring!

Rio de Janeiro, de thuisbasis van Raphael Montes 
© Ramon Llorensi

Omdat de literaire wereld één groot leesdorp geworden is, vraag je je af of er nog iets typisch Braziliaans te ontdekken is in dit boek. Naast kerkbezoeken, klassenjustitie en -gezondheidszorg, vallen de vergaande bemoeienissen van de moeders op. Er is ook de theatraliteit in gebaren, taal en emoties. En op muzikaal vlak is er Leo's belangstelling voor landgenoot en internationale ster Caetano Veloso, de multicultureel geïnspireerde zanger-componist. Het is geruststellend om te ervaren dat de 'verStarbucksing' van boekenland zich nog niet voltrokken heeft!

In deze thriller ontbindt de auteur zijn duivels op een gedoseerde en intelligente manier. Hersenspinsels, rookgordijnen en de perceptie ervan door de nevenpersonages, tillen Perfecte dagen naar een hoog niveau. De flair waarmee Leo zijn menselijke omgeving een rad voor de ogen draait, is een meesterlijke zet. Daarnaast wordt de voorvoelde teloorgang overtuigend en verrassend uitgewerkt. Raphael Montes toont aan dat plotgedrevenheid niet noodzakelijk ten koste van karakterinhoud moet gaan. Om al deze redenen is het woord 'perfect' op de cover allesbehalve misleidend. Je zou ook kunnen zeggen dat deze Braziliaan zijn lezers inpakt met een ode aan de verbeelding!


Quotering: *****

Uitgegeven bij Cargo - 2015

De boeken van Raphael Montes